میم مثل «موفقیت‌های کوچک»

محمد فاضلی را چند سال بیشتر نیست که می شناسم. جمعا هم سه چهار بار حضوری او را دیده‌ام، اما از احوالش مطلعم. جامعه شناسی است که درسش را خوب خوانده و ایده پرداز است. من البته فقط به خاطر یک خصلتش او را دوست دارم. این خصلت را خودم هم دارم: نزدیکی به قدرت اصلا موجب نمی‌شود که دیگر خودش نباشد، ملاحظه‌کاری کند و لکنت زبان بگیرد. او تا جایی به قدرت نزدیک می شود که فکر می کند می‌شود برای کشور کاری کرد یا می‌شود چیزی را اصلاح کرد؛ به محض آن که متوجه می‌شود که نمی شود کاری کرد، فاصله می‌گیرد یا از قدرت می‌زند بیرون.

من هم در سال ۷۹ با پذیرش معاونت پژوهشی مرکز پژوهشهای مجلس به قدرت نزدیک شدم و بعد از دو سال وقتی فهمیدم از درون ساختار قدرت نمی‌توان چیزی را اصلاح کرد، استعفا دادم و دیگر هم هیچ مسئولیتی را نپذیرفتم. اما خطایم این بود که فکر کردم می‌شود بیرون ساختار قدرت ایستاد و قدرت را اصلاح کرد. حدود ۱۵ سال بیرون قدرت ایستادم و آن را نقد کردم. اما اکنون دو سال است به این نتیجه رسیده‌ام که تا جامعه مدنی قدرت‌مند نشود مخاطبه با اصحاب قدرت چه از درون ساختار چه از بیرون ساختار اثری ندارد.

محمد فاضلی اما این خطا را مرتکب نشد. وقتی که دید درموقعیت معاون پژوهشی مرکز بررسی‌های استراتژیک، کاری برای اصلاح قدرت نمی‌توان کرد، کناره گرفت و یکراست رفت سراغ جامعه مدنی و انرژی اش را صرف تقویت نیروهای جامعه مدنی کرد. یکی از کارهای خوبش، ایده راه اندازی کانال تلگرامی «موفقیت‌های کوچک»‌ بود. ایده این کانال این است که ما به جای آن که تلاش کنیم حکومتی را اصلاح کنیم که تا سرش به سنگ نخورد هوشیار نخواهد شد، بیخودی انرژي و وقت خود را برای اصلاح آن تلف نکنیم، بلکه شروع کنیم خودمان را و محیط اجتماعی‌مان را و محیط زیست‌مان را و الگوهای رفتاری غلط‌‌‌‌مان را اصلاح کنیم. اگر ما خودمان را اصلاح کنیم، وقتی حکومت با یک ضربه پیش بینی نشده یا در اثر فشارها و بحران‌ها هوشیار شود، ما می‌توانیم برای بهبود اوضاع کمکش کنیم. اما اگر ما خودمان اصلاح نشویم، حکومت که هوشیار شد به جای کمک برای بهبود اوضاع، تازه شروع می‌کنیم به انتقام کشیدن وتخریب کردن و دست به یقه شدن و بعد همه با هم به ته دره سقوط می کنیم.

در انقلاب اسلامی همین حادثه رخ داد. شاه اول حرف ما را نمی شنید و ما هی بیشتر فریاد کشیدیم و عصبانی تر شدیم. بالاخره زمانی که شاه صدای ما را شنید و گفت پیام انقلاب شما را شنیدم، دیگر ما آنقدر در هیجان و هیاهوی انقلاب خود گم شده بودیم که صدای شاه را نشنیدیم. انقلاب اسلامی حاصل برخورد تاریخی یک حکومت نابالغ با یک جامعه مدنی نابالغ بود. اگر یکی از این دو بالغ بود، صدای دیگری را به موقع می‌شنید و نمی‌گذاشت کار به فروپاشی بکشد؛ بلکه پیش از نقطه فروپاشی، برای یک انتقال عقلانی در قدرت، به تفاهم می رسیدند.

به قول حضرت سعدی:

دو عاقل را نباشد کین و پیکار
نه دانایی ستیزد با سبکسار

اگر نادان به وحشت سخت گوید
خردمندش به نرمی دل بجوید

وگر بر هر دو جانب جاهلانند
اگر زنجیر باشد بگسلانند

حکومت اکنون چنان خودش را در بحران گرفتار کرده است که دیر یا زود باید بین پذیرش پاردایم شیفت (افق گشایی / دگرش پذیری) یعنی پذیرش تغییرات جدی در اولویت‌بندی اهداف و چیدمان ساختار خویش یا تن دادن به درهم‌ریزی ساختار کنونی تصمیم بگیرد. اصلا دیگر نیازی به نقد ما نیست. نقد مربوط به زمانی است که بحران نیامده است؛ می‌گوییم و نقد می‌کنیم بلکه بحران نیاید. اکنون دیگر بحران آمده است، خود بحران بهترین ناقد عملکرد این ساختار قدرت است. اکنون ما باید برویم و به مسئولیت‌های دیگرمان برسیم. و پیش از همه باید برویم سراغ اصلاح خودمان و الگوهای رفتاری‌مان و تقویت نهادهای مدنی‌مان. پس بیاییم به جای این که همه نگاهمان به قدرت و اصلاح آن یا براندازی آن باشد، نورافکن‌هامان را به سوی خودمان و رفتارمان بتابانیم. نقش خطاهای ما و عملکردهای نامناسب اجزای مختلف جامعه از افراد گرفته تا خانواده تا فعالین اقتصادی و دیگر بخش‌ها،  در به بحران کشیدن شدن کشور، کمتر از نقش حکومت نیست. فقط یک مثال آن این است که اگر حکومت سالی ۵۰۰ نفر را با اتهام‌های مختلف اعدام می کند، ما سالی ۱۶ هزار نفر از خودمان را، بدون اتهام، در تصادفات رانندگی می‌کشیم.

آری اکنون نوبت آن است که تک تک ما اصلاح را از خودمان شروع کنیم؛ شاید اگر همه شروع کنیم، امواج تحول به صورت قدرتمند شکل بگیرد. مثلا اگر همین ایده کانال «موفقیت های کوچک» موفق شود، یک موفقیت بزرگ است. یعنی اصلاحات کوچکی که از یک منطقه شروع می‌شود به یکباره می‌تواند به سراسر کشور گسترش یابد و یک اصلاح بزرگ ایجاد کند. تنها اگر چنین شود می‌شود گفت که مردم ما از سه انقلاب قبلی (انقلاب مشروطیت، نهضت ملی شدن نفت و انقلاب اسلامی) درس گرفته اند.

کانال موفقیت های کوچک، اقدامات کوچک اما موفقیت آمیز را در سراسر کشور منعکس می کند. اقداماتی که اگر در همه جا گسترش یابد، می‌تواند به اصلاحات بزرگ در کشور بینجامد. این روزها در جای‌جای کشور شاهد افرادی بزرگوار اما گمنام هستیم که با امید ایجاد بهبودی کوچک اما عمیق در اطراف خود، دست به کنشگری زده اند. مهم نیست کجاست، در تهران است یا در سیستان و بلوچستان، در حوزه آب و محیط زیست است یا بهداشت، در خانواده است یا در نظام آموزشی، مهم این است که یک اقدام لازم و مغفول مانده اما مهم و تاثیر گذار است. ما چاره ای نداریم جز آن که هر کس در وانفسای کنونی دست به کنشی عقلانی و اخلاقی و امیدوارانه می‌زند را شناسایی کنیم و عمل او را برجسته کنیم و از او حمایت کنیم. ما ـ هم حکومت هم جامعه ـ تاکنون خیلی برای موفقیت های بزرگ دست به کار شده ایم اما پی‌در‌پی شکست خورده ایم. اکنون ما نیارمند زنجیره بی نهایتی از موفقیت‌های کوچک هستیم.

پس کانال موفقیت های کوچک را حتما ببینید و عضو شوید و آن را به هر کس که گمان می‌کنید به اصلاح کشور از طریق روش‌های عقلانی اعتقاد دارد معرفی کنید. هر چه اعضای کانال «موفقیت‌های کوچک» بیشتر شود به این معنی است است که وقتی یک موفقیت کوچک در کشور شکل می گیرد احتمال تبدیل آن به یک موفقیت بزرگ بیشتر خواهد بود. خیلی باید افسوس بخوریم که کانال‌های ورزشکاران یا هنرپیشه ها و بدتر از همه کانال‌هایی که تیشه به دست گرفته اند و با تخریب و تشویق بی‌ثباتی و انتشار اخبار نادرست یا ناامید کنند، ریشه امید اجتماعی را می زنند، گاهی چند صد هزار و در مواردی به صورت میلیونی عضو دارند، ولی کانال هایی که دنبال بهبود ذره ذره و گام به گام و عمیق‌ و تدریجی رفتارها و ساختارهای ما هستند، در بهترین حالت چند ده هزار عضو دارند.

این علامت خوبی نیست که نیروها و انسانهایی که تمایل دارند کشور از طریق عقلانی و آرام و با مشارکت واقعی اجتماعی و متکی به خود، اصلاح شود همتشان و جدیتشان و پیگیری شان و انرژی شان و انگیزه شان بسیار کمتر آنانی است که می خواهند از طریق هیجان و گشودن مسیرهای غیرعقلانی و تخریبی، اوضاع را تغییر دهند . این دقیقا نشانه بیعرضگی ماهایی است که با دیدن تجربه سه انقلاب پر هزینه در یک قرن اخیر به این اعتقاد رسیده ایم که از انقلاب و شورش و بی ثباتی و هرج و مرج، راهی به سوی آزادی و دموکراسی و سعادت و رفاه و رشد و توسعه باز نمی شود. اگر اعضای کانال موفقیت های کوچک به چند صد هزار نرسد یعنی نیروهای طالب ثبات و تغییرات عقلانی، لیاقت این که مسیر جامعه را هدایت کنند ندارند و درعمل این نیروهای منهدم کننده اند که سرنوشت آینده ما را رقم خواهند زد.

پس ماموریت ما این است: هر کدام از ما کانال «موفقیت های کوچک» را به تمام کسانی که به روش‌های عقلانی و اخلاقی برای اصلاح و تحول در ساختارهای کشور معتقدند، معرفی کنیم و این کار را آنقدر ادامه بدهیم تا تعداد اعضای این کانال دستکم به یکصدهزار نفر برسد.

من به آینده بسیار امیدوارم. معتقدم بحران‌های بزرگ جاری در کشور بالاخره ساختار قدرت را مجبور می کند که بین بقای خود و ادامه مسیر کنونی تصمیم بگیرد؛ و تجربه نشان داده است که آنان بقا را انتخاب می کنند. اما تفاوت این انتخاب با انتخاب در بحران‌های قبلی این است که اکنون تنها یک انتخاب در برابر ساختار قدرت مانده است‌: عقلانی شدن ساختار. در انتخاب های قبلی آنها می‌توانستند میان دو گزینه «غیرعقلانی» هم تصمیم بگیرند. چون در بحران‌های قبلی از یک سو گزینه‌های در پیش رو بیش از یک گزینه بودند و از سوی دیگر انباشت‌های اقتصادی و درآمدهای فروان نفتی اجازه می‌‌داد که حکومت خطاهای خود را با پول نفت بپوشاند.

 اما الان دیگر هیچ انرژی و فرصت و منابعی برای انتخاب های دیگر نمانده است؛ ما یا در مسیری عقلانی و غیرایدئولوژیک قرار می گیریم یا فرو می‌ریزیم. گزینه دیگری وجود ندارد که کمک کند که ساختار باز هم به همان شکل ناکارآمد و فسادآمیز قبلی ادامه بدهد و خود را بازسازی یا بازتولید کند. با روند تحولات کنونی، من تقریبا مطمئن هستم که سیستم به زودی، به گمانم در همین چند ماه آینده، مجبور می‌شود تصمیمات بزرگ بگیرد و گمان می کنم – البته فقط و فقط با دریافتی شهودی – که ساختار موجود هنوز انسجام و قدرت لازم را دارد که تصمیم‌های بزرگی بگیرد و هزینه های لازم را بدهد تا در مسیری عقلانی بیفتد (فقط دعا کنیم که از بیرون یا از درون حادثه ای روند طبیعی تحولات را به انحراف و بی‌ثباتی نکشاند).

در این فرایند، هر چه جامعه مدنی پرتوان تر و منسجم‌تر باشد و زودتر بتواند در تحولات، خودش را دریابد و همبستگی خود را حفظ کند و دست به همکاری و مشارکت جمعی بزند، کم هزینه تر می توانیم از تحولات عبور کنیم. تفاوتی که امروز با گذشته دارد این است که فناوریهای ارتباطی و اطلاعاتی قدرت جامعه مدنی را خیلی بالا برده است به شرط آن که نخبگان فکری و نیروهای عقلانی جامعه مدنی بتوانند همدیگر را بیابند و در تحولات بتوانند الگوهای کنش‌گری عقلانی را در گستره کل کشور تکثیر کنند.

ما برای این که «موفقیت های کوچک محلی» به «موفقیت های بزرگ ملی» تبدیل شود باید باور کنیم که اگر به طور جدی برای همبستگی نیروهای عقلانیت طلب ملی اقدام نکنیم، آنگاه آنهایی که فکر می کنند با اقتدارگرایی یا با کنش‌گری‌های هیجانی و غیرعقلانی می‌توانند کشور را به سمت بهروزی ببرند، ما را به کام یک درهم ریزی بزرگ می‌کشانند. بیایید قدرت خود را آزمون کنیم. شروع کنیم آنقدر کانال «موفقیت‌های کوچک»‌ را به دوستان خود معرفی کنیم تا تعداد اعضای آن به یکصد هزار نفر برسد. ما می‌توانیم.

به محمد فاضلی دستمریزاد می‌گوییم و البته از او می‌خواهیم که وقت و انرژی بیشتری برای تقویت این کانال و معرفی موفقیت‌های کوچک در سراسر ایران بگذارد.

 

لینک کانال «موفقیت‌های کوچک»    

@IR_S_S

هم عضو شوید و هم به دیگران معرفی کنید.

محسن رنانی
 ۱۳ مهر ۱۳۹۷

 

نظرات  

0 # جواب: میم مثل «موفقیت‌های کوچک» .......... (یادداشت)observerlab5@gmail.c 1397-07-23 00:48
جان لاک جامعه مدنی را جامعه ای تعریف می کند که در آن افراد از حالت طبیعی و آنارشیستی با آزادی های مطلق و اختیارات مطلق به حالت مدنی و قانونی با اختیارات محدود و آزادی های محدود روی می آورند. جامعه مدنی جامعه ای است که قدرت و اختیارات مطلق و طبیعی فرد به قدرت ها و نمایندگان اجتماعی منتخب تفویض می شود. نقطه مقابل جامعه مدنی، جامعه طبیعی است. در جامعه طبیعی هیچ محدودیتی و هنجاری و قانونی و ارزشی وجود ندارد. جامعه طبیعی جامعه آنارشیستی است. در جامعه طبیعی هر فرد خودش قانونگذار است. خودش مجری قانون است. خودش مجازات کننده است. اما در جامعه مدنی، شهروند به انتخاب خودش اختیاراتش را به نمایندگان تفیض می کند.
علت اینکه انسان ها از جامعه طبیعی به سمت جامعه مدنی حرکت کردند و از آزادی مطلق دست کشیدند این بود که جامعه طبیعی انسان را گرگ انسان تعریف می کند. هنجارها و قانون ها و مجازات ها مشخص نیست. هر لحظه جان و مال ات در خطر است. به خاطر تضاد منافع همه دشمن هم هستند. همه به خون هم تشنه هستند. قانون جنگل حاکم است.
جامعه مدنی بر خلاف جامعه طبیعی آنارشیستی دارای هنجارها و قوانین ثابت و روشن است و انسان ها هر لحظه در حالت تهدید و بردگی نیستند.
حکومت های خدا-شاه در ایران نه جامعه طبیعی بودند و نه جامعه مدنی. چون شاه فرا-قانون بود و مثل دیوانه وحشی و ژیان با شمشیر آخته داموکلس مردم بی دفاع را گردن با لشکرکشی و جنگ و کودتا و شکنجه نابود می کرد. آنارشیسم بهتر از خدا- شاه های ایران امنیت جانی و مالی دارد. چون در آنارشیسم و جامعه طبیعی هر انسانی با آزادی مطلق حق دفاع از خود را دارد. ولی خدا - شاه او را لخت و خلع سلاح کرده است
نقل قول
0 # NazarMaryam moradi 1397-07-21 15:11
سلام و خدا قوت.
من مقاله شما رو امروز در هفته نامه امیدجوان خوندم.برایم جالب و شیوا بود ولی یک انتقاد داشتم.من می خواستم در همین کانال موفقیت های کوچک عضو شم ولی هیچ نشانی نبودو من با کلی سرچ کانال آقای محمد فاضلی رو پیدا کردم که تازه مطمئن هم نبودم برای ایشان باشند چون ایشون رو نمی شناختم و شما هم برای مخاطبان نو پاتون مثل من توضیحی نداده بودید. به هر صورت در کانال ایشون هم هنوز آدرسی با عنوان موفقیت های کوچک پیدا نکردم. خواستم خواهش کنم در موارد بعد این پیشنهادات رو مد نظر بگیرید. سپاسگزارم و روزتون خوش

--------------------------------------------------------------
با سلام. لطفاً عبارت
IR_S_S@
را در تلگرام به شکل پیام برای خود یا یکی از دوستانتان ارسال نمایید و سپس روی همین عبارت کلیک کرده تا وارد کانال شوید.
با احترام
مدیر تارنما
نقل قول
0 # Yhatefi@yahoo.comیوسف 1397-07-19 06:09
نزدیک به سه سال است که در گروهی مردم نهاد با تعدادی محدود در تهران فعالیت می کنیم. ما نیز به عمده مواردی که آقای رنانی نوشته اند بروشنی نائل شده ایم. لازم به ذکر است که ایده "کوچک زیباست" رهنمود حکیمانه با قدمت می باشد.
نقل قول
0 # کانال و پیشنهادعالی بودسعیده بیرقدار 1397-07-18 18:29
با تشکر از ابراز نگرانی و معرفی راه حل و نظر های خوبتون ....ان شاالله مردم حوصله فکر کردن و خوندن رو پیدا کنن
نقل قول
0 # نظر در باره مطلبفرامرز قراباغی 1397-07-16 14:25
دکتر رنانی عزیز ،بسیار خوشوقتم از این که شما و دکتر فاضلی، جدا از فعالیت علمی و پژوهشی در فضای دانشگاه تصمیم دارید ارتباط نزدیک با افکار عمومی برقرار کنید ، به نظر من مناسب ترین و درست ترین راه برون رفت از وضعیت موجود ،اصلاح جزء به جزء افراد جامعه و ایجاد امواج بلند تغییر یا اصلاح از طریق زنجیره ی بی نهایتهای کوچک اماموثر است .از خودمان شروع می کنیم ، تک تک ما شروع می کنیم وهمین شروع شدن ، سرآغاز یک تحول ژرف وبنیادین خواهد بود که بی نیاز از هزینه های تغییرات هیجانی مانند سه انقلاب گذاشته ، بر عقلانیت و خرد ورزی استوار است و در نتیجه کمترین هزینه و بیشترین سود فردی واجتماعی را در پی خواهد داشت . با سپاس از شما و دکتر فاضلی .پیروز وپایدار باشید .
نقل قول
+1 # جواب: میم مثل «موفقیت‌های کوچک» .......... (یادداشت)ملیحه 1397-07-16 11:02
سلام
مثل خیلی از وقتا عالی و خوب بود
دکتر فاضلی رو هم میپسندم. مدتی هست عضو کانال موفقیتهای کوچک هستم.
ولی به عنوان نمونه ای از افکار عمومی فکر نمیکنم اینقدر به بحران نزدیک باشیم
پس اضطرار واضطراب ایده تون.نمیتونه مردم رو به واکنش واداره...
بر انتخاب عاقلانه اصرار کنید بهتر جواب میده
شاید هم باید رو اضطراری بودن شرایط رو افکار عمومی بیشتر کار کنین
نقل قول
0 # جواب: میم مثل «موفقیت‌های کوچک» .......... (یادداشت)حنا 1397-07-16 08:13
متشکرم از نوشته قانع کننده تان.
منتها کانال باز نمیشود و ارور میدهد .

----------------------------------------------------------
با سلام. لطفاً عبارت
IR_S_S@
را در تلگرام به شکل پیام برای خود یا یکی از دوستانتان ارسال نمایید و سپس روی همین عبارت کلیک کرده تا وارد کانال شوید.
با احترام
مدیر تارنما
نقل قول
-2 # پیشنهادسید علیرضا دربندی 1397-07-15 22:56
سلام جناب رنانی
بنده با آنکه نقدهای زیادی به وضع موجود دارم، اما اوضاع را بحرانی نمیدانم و صادقانه بگویم که به رهبری انقلاب ارادت دارم.
اما با شما و دکتر فاضلی ( که از دویتان بزرگوار؟بنده است) با ایده موفقیت های کوچک و اینکه سازندگی را از رفتارهای خود شروع کنیم، بسیار موافقم. و،از آنجا که خیلیها مثل بنده فکر میکنند، پیشنهاد میکنم شما روی همین مشترکات متمرکز شوید تا تعداد بیشتری به این حرکت بپیوندند
نقل قول
+2 # در باب طرح معرفی کانالرسول 1397-07-15 21:08
کاش سردمداران به همان اندازه‌ای که اشاره کرده‌اید اهل عقلانیت بودند. عقیده‌ی شخصی بنده این است که اینها تا لحظه‌ی آخر و تا به هرج‌ومرج و نابوری کشاندن جامعه مقاومت خواهند کرد.
نقل قول
0 # جواب: میم مثل «موفقیت‌های کوچک» .......... (یادداشت)فاطمه 1397-07-15 13:33
ما از تلگرام طلایی استفاده می کنیم . نمی تونیم در کانالتون عضو بشیم . خطا میده لطفابررسی کنید

----------------------------------------------------------
با سلام. لطفاً عبارت
IR_S_S@
را در تلگرام طلایی به شکل پیام برای خود یا یکی از دوستانتان ارسال نمایید و سپس روی همین عبارت کلیک کرده تا وارد کانال شوید.
با احترام
مدیر تارنما
نقل قول
-6 # جواب: میم مثل «موفقیت‌های کوچک» .......... (یادداشت)طاهر 1397-07-15 09:09
نوشته بودی که انقلاب اسلامی حاصل برخورد تاریخی یک حکومت نابالغ با یک جامعه مدنی نابالغ بود. اگر یکی از این دو بالغ بود، صدای دیگری را به موقع می‌شنید و نمی‌گذاشت کار به فروپاشی بکشد؛ بلکه پیش از نقطه فروپاشی، برای یک انتقال عقلانی در قدرت، به تفاهم می رسیدند.

گاندی می گفت حکومت بد بهتر از حکومت بیگانگان است.
برخورد مردم با حکومت بد و نابالغ نبود، بلکه با دست نشاندگان سازمان سیا بود.
به این خاطر است که اولین شعار ملت ایران استقلال بود. چقدر زود تاریخ را فراموش می کنیم
نقل قول
-2 # طرح معرفی کانالپری 1397-07-15 08:13
با همه حرف های شما موافقم فقط این طرح و رنگ معرفی کانال اصلا آدم رو جذب نمی کند که هیچ قدرت دافعه عجیبی هم دارد
نقل قول

اضافه کردن نظر